© 2019 by Achilleas and Camilo

Όλα ξεκίνησαν από μια ανάρτηση βιβλιόφιλης σε ανάλογη ομάδα: «Σας έχει τύχει να διαβάζετε εξαιρετικές κριτικές για ένα βιβλίο, να το αγοράζετε και μετά να κλαίτε τα λεφτά σας;» Οι  απαντήσεις από κάτω πέφτουν  βροχή με ένα κοινό σημείο: όλοι κάποτε την έχουμε πατήσει. Το γεγονός λοιπόν αυτό με οδήγησε στην κατάρτιση ενός καταλόγου κριτηρίων αποφυγής βιβλίων, που – ας το θέσω κομψά- μας παρασύρουν σε αναγνωστικές απογοητεύσεις:

1. Ο τίτλος: οφείλει να είναι μία λέξη, το πολύ δυο-τρεις, και όχι ολόκληρη πρόταση μελοδράματος ή κάτι αφόρητα κλισέ.

 

2. Βρισκόμενοι ακόμα στο εξώφυλλο, μια αρνητική ένδειξη  είναι και ο χαρακτηρισμός του βιβλίου ως «το πιο ανατρεπτικό/συγκλονιστικό/ σπαρακτικό/κλπ μυθιστόρημα του κόσμου/της χρονιάς/ του γαλαξία» (ας το πει και κανένας άλλος αυτό, για παράδειγμα αναγνώστης).

 

3. Στο ίδιο πλαίσιο, φεύγουμε μακριά όταν διαβάζουμε τσιτάτα τύπου «αληθινή ιστορία». Δηλαδή οι άλλες τι είναι, παρθενογενέσεις; Τα πάντα στην λογοτεχνία είναι έρωτας/πόλεμος/θάνατος (όπως έχει ειπωθεί), επομένως όλα έχουν συμβεί κάπου κάποτε και όλα τα μεταμφιέζει ο συγγραφέας με την μυθιστορία, αλλιώς μιλάμε για ρεπορτάζ και όχι μυθιστόρημα (αν και εκεί συχνά καλπάζει η φαντασία).

 

4. Το ίδιο το εξώφυλλο: πολύ χρώμα, πούλια, άνθος, αλλά και όπλα, αίμα, κραυγαλέα σκίτσα, χρώματα και πούλουδα  αντισταθμίζουν την μετριότητα. Το καλό  βιβλίο μιλά με το «σώμα» του συχνά  σε μίνιμαλ συσκευασία.

 

5. Ένδειξη αποτελεί και  το βιογραφικό του συγγραφέα εάν είναι μακροσκελές με κάθε άχρηστη πληροφορία. Το ίδιο ισχύει και για απεριόριστες ευχαριστίες του ιδίου, αφιερώσεις, ατελείωτους προλόγους και γενικά οτιδήποτε είναι εκτός της μυθιστορίας και εντός γλειψίματος (και μια παράκληση: χωρίς ορθογραφικά λάθη, παρακαλώ!)

 

6. Ο όγκος συνολικά. Αν το βιβλίο είναι «τούβλο» και το όνομα του συγγραφέα δεν είναι ρωσικής προέλευσης, συχνά καταλήγει σε μεγάλη φλύαρη φούσκα που απλώς αιτιολογεί την λιανική τιμή του.

 

7. Το πλήθος των αντιτύπων που αναγράφεται: 5000 αντίτυπα, 500000,500000 κοκ. Αυτά ούτε ο λογιστής του εκδοτικού δεν τα γνωρίζει καλά καλά και στην τελική είμαστε μια σταλιά χώρα των Βαλκανίων με μια  γλώσσα που δεν ομιλείται παγκοσμίως για να αιτιολογούνται τέτοια νούμερα. Ξέρετε πόσα αντίτυπα πούλησε η πρώτη ποιητική συλλογή του Σεφέρη; Μετρημένα στα δάχτυλα του ενός χεριού. Αντίθετα, οι «50 αποχρώσεις του γκρι» ξεπούλησαν τρελά. Τι μας λέει επομένως αυτό;

8. Ο αυστηρός στερεότυπος χαρακτηρισμός: «αστυνομικό», «ψυχολογικό θρίλερ», «ιστορικό μυθιστόρημα», κλπ. Τα καλά βιβλία είναι ανένταχτα. Επίσης, δεν διαβάζουμε ανά κατηγορία, αλλά καθετί καλογραμμένο.

9. Αποφυγή όποιου βιβλίου έχει πάνω από 50 πεντάστερες κριτικές στο Goodreads. Πρόκειται για εμπορική συναλλαγή ατόμων του ιδίου εκδοτικού με διαφορετικά προφίλ.  Πόσοι Τσέχωφ χωράνε πια  στην Ελλαδίτσα;

 

10. Η αγελαία και ατεκμηρίωτη υποστήριξη σε ανάλογες ομάδες / σελίδες με εξωφρενικούς διθυράμβους και η ομαδική ανελέητη επίθεση σε διαφωνούντες (όλα αυτά με χρήση τουλάχιστον τριών και βάλε θαυμαστικών ή ερωτηματικών). Τα καλά βιβλία δεν έχουν ανάγκη την υποστήριξη κανενός, «μιλούν» μόνα τους.  Όλα τα υπόλοιπα αποτελούν επίκληση στην αυθεντία και χειραγώγηση του αναγνώστη.

 

11. Ως συνέχεια του προηγούμενου, ύποπτη είναι η χρήση περσόνων για την προώθηση του βιβλίου. Τα καλά έργα δεν χρειάζονται συστάσεις, ειδικά εμπορικές.

 

12. Last but not least,  σημάδι αποτελεί το να είναι ο ίδιος ο συγγραφέας περσόνα. Ηθοποιός, παρουσιαστής, φεισμπουκολόγος, ινσταγκράμερ, ινφλουέσερ, πετυχημένος οικογενειάρχης, επαγγελματίας που να βρει χρόνο για να γράψει ή να διαβάσει; Κοινή λογική. Μην περιμένετε λοιπόν αριστουργήματα, αν δεν το έχει αναλάβει ομάδα συγγραφέων του εκδοτικού οίκου.

Οδηγός διάσωσης αναγνώστη

της Βάλιας Καραμάνου