© 2019 by Achilleas and Camilo

Μοιάζουν, κινούνται στους ίδιους χώρους, γράφουν για βιβλία, έχουν κέρδος από αυτό και όμως είναι ταυτόχρονα τόσο διαφορετικοί μεταξύ τους!

Οι γνήσιοι  κριτικοί λογοτεχνίας – ειδικά παλιότερα- ήταν κάπως στριφνοί και της βαριάς κουλτούρας,  αλλά  είχαν μόρφωση, πνευματικό έργο  και οι κριτικές τους ήταν πάντα μετρημένες, τονίζοντας τα θετικά και τα αρνητικά ενός  βιβλίου. Δεν μπορούμε να πούμε πως και τότε δεν έπαιζαν ρόλο οι γνωριμίες και τα συμφέροντα, αλλά σήμερα το κακό έχει παραγίνει. Ο κάθε τυχάρπαστος δηλώνει συγγραφέας- παύλα- κριτικός- παύλα- επιμελητής.

Πώς ξεχωρίζουμε λοιπόν τον απλό άνθρωπο που έχει ένα μπλογκ και γράφει «κριτικές» για να παίρνει δωρεάν βιβλία, σελιδοδείκτες  ή στην καλύτερη να εκδώσει κάποτε δικό του βιβλίο;

Αρχικά πρέπει να κάνουμε μια έρευνα στο βιογραφικό του ή στο προφίλ στο φου-μπου.  Έχει πραγματική  σχέση  με την λογοτεχνία ή απλά κάνει δημόσιες σχέσεις ποζάροντας σε φωτογραφίες με κουλτουρέ ύφος;

Φτάνουμε στις κριτικές: συνήθως ξεκινούν με την φράση «Τι βιβλιάρα είναι αυτή;;;;;;!!!!!» και συνεχίζουν με  κρίση συγκίνησης «έκλαψα, πόνεσα, δάκρυσα!!!!!!!!!!!!». Ναι, αλλά αυτό δεν είναι κριτική. Δεν μας ενδιαφέρουν τα απωθημένα συναισθήματα του καθενός, αλλά ένα επιχείρημα: τι καλό έχει αυτό το βιβλίο; Η πλοκή του, οι χαρακτήρες, η ατμόσφαιρα, γιατί  τέλος πάντων  να το διαβάσω; Και φυσικά αποκλείεται να είναι τόσο τέλειο, κανείς δεν γράφει μόνο αριστουργήματα χωρίς ψεγάδι. Συνήθως αυτές οι «κριτικές» ή αναλύουν απλά την υπόθεση (σωθήκαμε, αυτό το κάνει και το οπισθόφυλλο) ή εγκωμιάζουν  χωρίς ουσιαστικά να προσφέρουν κάτι  στον αναγνώστη. Το μόνο που καταλαβαίνουμε καλά είναι  πως  ο συγγραφέας είναι φίλος τους. Το σκηνικό συμπληρώνεται από κλισέ φράσεις τύπου «διαμαντάκι,τελειότητα, ΑΡΙΣΤΟΥΡΓΗΜΑ» κλπ και ανορθογραφίες, ασυνταξίες, πολλές καρδούλες, θαυμαστικά, λουλουδάκια, λαγουδάκια (σωστός μπαξές).  Μερικοί βάζουν και βαθμούς, κάτι σαν τους ελέγχους που παίρναμε παλιά στο σχολείο.

Μα έτσι έγραφαν οι κριτικοί λογοτεχνίας;  Θα μου πείτε την άποψή τους λένε οι άνθρωποι, δημοκρατία έχουμε. Οκ, δεκτό, αν δεν βλέπαμε δύο πράγματα: 1) ανακυκλώνουν τα ίδια και τα ίδια βιβλία (τι διάβολο; Δέκα βιβλία είναι όλη  η ελληνική λογοτεχνία;), 2) λυσσάνε αν σε κάποιον δεν αρέσει η βιβλιοπρότασή τους και ορμάνε ομαδικά να τον «κατασπαράξουν» και ξεκατινιάζονται . Δημοκρατία δεν έχουμε.  Τι να κάνουμε; Είναι μικρός ο κόσμος του φουμπου και του ίνσταγκραμ και ξέρουμε τα παρεάκια.

Και τι βγαίνει από όλα αυτά; Τίποτα, αφού τα λάικ στο φουμπου συνήθως καμιά σχέση δεν έχουν με τα νούμερα των πωλήσεων στην πραγματικότητα της Ψωροκώσταινας.

Κριτικός ή Μπλόγκερ

του Σωτήρη Μάρκου