© 2019 by Achilleas and Camilo

Η Αυτοδικία στο απόσπασμα

Τι κοινό μπορεί να έχει μια θηριωδία των ναζί σε ένα μικρό Ιταλικό χωριό με την απάτη ενός μεγαλόσχημου κτηματομεσίτη εις βάρος των κατοίκων μιας μικρής κοινότητας; Φαινομενικά καμία. Ωστόσο τα μυθιστορήματα του Γάλου Tanguy Viel (άρθρο 252 του Ποινικού Κώδικα) και του Ιταλού Antonio Fusco (Υπόθεση 178) ξεκινούν από διαφορετικές αφετηρίες για να διασταυρωθούν στο ζήτημα της αυτοδικίας το οποίο κυριαρχεί στον πυρήνα τους με όλες τις φιλοσοφικές, ανθρωπιστικές και δικανικές προεκτάσεις του.  

Διόλου τυχαίο ότι στην εξέλιξη και των δύο βιβλίων η δικαστική εξουσία επιβλέπει, επηρεάζει και εν τέλει καθορίζει την μοίρα των ηρώων, έστω και αν εκείνοι, ακάλυπτοι από τις διατάξεις του ποινικού κώδικα, καταφεύγουν στην έσχατη λύση της αυτοδικίας. 

Βραδύκαυστο και συχνά φλύαρο το βιβλίο του Viel, ακολουθεί την απολογία του προσφάτως απολυμένου από τα ναυπηγεία ήρωα Μαρσιάλ Κρεμέρ και την πλεκτάνη του κτηματομεσίτη Λαζενέκ στην οποία πέφτει θύμα μαζί με όλη την μικρή κοινότητα μιας παραθαλάσσιας επαρχιακής πόλης επενδύοντας όλα τα λεφτά της αποζημίωσης σε ένα μεγαλόπνοο σχέδιο ανέγερσης πολυτελών κατοικιών. Πίσω από την μυθιστορηματική εξέλιξη της υπόθεσης ο Viel θίγει τις παθογένειες μιας βαθιά καπιταλιστικής Γαλλίας, την αναλγησία της ελεύθερης αγοράς αλλά και τον ρόλο της δικαιοσύνης απέναντι στις εξόφθαλμες αδικίες του συστήματος. Συχνά με αλληγορικό τρόπο (Ο Δικαστής μπορεί να ιδωθεί και ως ένας υποθετικός ήρωας), άλλοτε με καυστικό και ευθύ, για να καταλήξει σε ένα απρόσμενο και ανατρεπτικό φινάλε.

Στο αντίποδα μάλλον βρίσκεται η υπόθεση 178, ένα στιβαρό αστυνομικό μυθιστόρημα, προικισμένο με όλα τα στοιχεία που οφείλουν να χαρακτηρίζουν το είδος. Εδώ, ο επιθεωρητής Καζαμπόνα ερευνά μια σειρά φόνων που δείχνουν να σχετίζονται με μια ναζιστική θηριωδία στη μικρή επαρχιακή πόλη Τόρε Άλτα κοντά εξήντα χρόνια νωρίτερα. Μέσα από συνεχείς ανατροπές, ιδιαίτερη έμφαση και σχολαστικότητα στα εργαστηριακά ευρήματα (ο ίδιος ο συγγραφέας υπήρξε υψηλόβαθμο στέλεχος της Ιταλικής αστυνομίας), ο επιθεωρητής φτάνει στο θύτη διαπιστώνοντας ότι αποτελεί ταυτόχρονα και το θύμα, ερχόμενος αντιμέτωπος με το ηθικό δίλημμα της καταδίκης και της απονομής «δικαιοσύνης» αλλά και τα φαντάσματα ενός διεφθαρμένου πολιτικού συστήματος που επιβραβεύει τους πραγματικά ενόχους και διατηρεί στην ντουλάπα τις μνήμες του φασιστικού εφιάλτη.

Βαθιά υπαρξιακά και υποδειγματικά δομημένα τόσο η «Υπόθεση 178» (εκδόσεις ελληνικά γράμματα) όσο και το «Άρθρο 353 του Ποινικού Κώδικα» (εκδόσεις Πόλις) διακρίνονται τόσο για την ευχάριστη ανάγνωση τους όσο και για την οξυδερκή, αιχμηρή ματιά τους.

Tanguy Viel

“Άρθρο 353 του Ποινικού Κώδικα»

(Εκδόσεις Πόλις)

&

Antonio Fusco “Υπόθεση 178»

(Εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα)

Κριτική του Αχιλλέα Σωτηρέλλου