Με αφορμή τον πίνακα του Bansky ‘’The devolved parliament’’ που πουλήθηκε για 12,2 εκατομμύρια , o Bansky δημοσίευσε ένα κείμενο του κριτικού τέχνης Robert Hughes που λέει τα εξής :

΄΄Η τέχνη θα έπρεπε να μας κάνει να νιώθουμε πιο καθαροί και πιο έξυπνοι. Θα έπρεπε να μας δίνει συνεκτικές αισθήσεις που σε άλλες περιπτώσεις δεν θα είχαμε. Αλλά η αποτίμηση ενός έργου τέχνης, πλέον είναι μέρος της λειτουργίας του, η νέα του χρησιμότητα είναι να κάθεται σε έναν τοίχο και να ανεβαίνει χρηματιστηριακά η αξία του. Αντί να είναι κοινή ιδιοκτησία της ανθρωπότητας όπως ένα βιβλίο, η τέχνη γίνεται ιδιοκτησία κάποιου που έχει την οικονομική δυνατότητα να την αποκτήσει. Αν υποθέσουμε ότι κάθε αξιόλογο βιβλίο στον κόσμο κοστίζει ένα εκατομμύριο δολάρια, φανταστείτε τι καταστροφική επίδραση για την κουλτούρα μας θα ήταν.΄΄

Με αυτό το πανέμορφο απόσπασμα του κριτικού τέχνης, σκέφτηκα πως μπορούμε να αξιολογήσουμε ένα έργο τέχνης. Δεν υπάρχει κάποιο τεχνόμετρο. Η αποδοχή της τέχνης είναι υποκειμενική. Η συγγραφή είναι ένα από τα λίγα είδη τέχνης που δεν μπορούμε να μετρήσουμε με χρήματα την αξία ενός έργου, σε αντίθεση με τη ζωγραφική ή την γλυπτική και την αρχιτεκτονική.

Οπότε το βάρος που πέφτει; Στους κριτικούς; Σίγουρα όχι. Ο όρος κριτικός λογοτεχνίας, στην Ελλάδα τουλάχιστον, είναι αστείος. Ο κριτικός λογοτεχνίας θα αποθεώσει κάποιο έργο έναντι αμοιβής, ή επειδή ο συγκεκριμένος συγγραφέας συναναστρέφεται στους σωστούς κύκλους. Ούτως ή άλλως δεν τους παίρνει κανείς στα σοβαρά πλέον, οπότε τους ξεχνάμε.

Στα βραβεία; Βάλε μια απ’ τα ίδια μάστορη. Οι υποψήφιοι όπως και οι νικητές των πιο γνωστών λογοτεχνικών βραβείων στην Ελλάδα στην πλειοψηφία τους, είναι μαϊντανοί βιβλιοπαρουσιάσεων, συγγραφείς δεινόσαυροι που ζουν σε άλλη εποχή ή γιουσουφάκια εκδοτών ή  γνωστών συγγραφέων.

Στην αποδοχή του κόσμου και τις πωλήσεις; Και τα βιβλία του Κορτώ έχουν φοβερές πωλήσεις, αλλά δεν νομίζω ότι αποθεώνεται η τέχνη μέσα από τα έργα του.

Στο πέρασμα του χρόνου; Αυτό μοιάζει να είναι το πιο σωστό, αλλά και εδώ μπορεί κάποιος συγγραφέας να θεωρηθεί διάνοια εν ζωή, αλλά μετά από 100 ή 200 χρόνια να ξεχαστεί ή να θεωρηθεί τσαρλατάνος.

Σίγουρα ένας καλλιτέχνης δεν μπορεί να αποτιμήσει τη δύναμη των έργων του, όσο αναπνέει ακόμα. Ακόμα και όσοι δεσπόζουν στους κορυφαίους εν ζωή δημιουργούς, ποτέ δεν ξέρουμε που θα καταλήξουν στο πέρασμα των χρόνων, ή το πώς έφτασαν σε αυτό το σημείο.

Οπότε ενώ σε άλλες τέχνες τα έργα αποτιμώνται, ή ευτελίζονται καλύτερα μετρούμενα με δολάρια και ευρώ, στην λογοτεχνία έχουμε αυτήν την ευτυχία να πλέουμε σε άγνωστα νερά καταξίωσης ή απαξίωσής, κάτι που κάνει εμάς τους συγγραφείς να βρισκόμαστε συνεχώς σε μια λυτρωτική δημιουργική εγρήγορση.

Η αποτίμηση της τεχνης

του Αλέξανδρου Πετρόχειλου

© 2019 by Achilleas and Camilo