© 2019 by Achilleas and Camilo

 

Μεγάλο βιβλίο, μεγάλο κακό έλεγε ο Καλλίμαχος πριν 2500 χρόνια, και δεν περνάει μέρα που να μην συμφωνήσω. Είμαι λάτρης των μικρών βιβλίων, αλλά και των μικρών διηγημάτων, όπως και στην προκειμένη περίπτωση. Αλλά όλα αυτά δεν συγκρίνονται με την εμπειρία που βιώνω, όταν γνωρίζω πρώτη φορά έναν συγγραφέα που δεν ήξερα, και τον ερωτεύομαι ακαριαία.

Σταυρώστε με το αξίζω,  αλλά δεν είχα ξαναδιαβάσει Thomas Bernhard. Και μου αρέσει που δεν τον είχα ξαναδιαβάσει, γιατί τώρα απλώνεται μπροστά μου μια ευρεία γκάμα βιβλίων που σκοπεύω να ευχαριστηθώ. Τον Τόμας Μπέρνχαρντ τον έμαθα λοιπόν μέσα από την συλλογή διηγημάτων ‘’Γεγονότα’’, των εκδόσεων Εξάντας.

Ας πω λοιπόν δυο λόγια για το βιβλίο.

Για αρχή, τα ονόματα λείπουν όπως και  οι περιοχές και οι χρονολογίες. Οι αφηγήσεις και οι λεπτομέρειες απουσιάζουν. Το μόνο που εξιστορείται είναι τα γεγονότα, οι ιδιότητες των χαρακτήρων και οι καταλήξεις των ηρώων μετά από κάποιο συμβάν. Το μέγεθος των διηγημάτων είναι bonsai. Μια, μιάμιση σελίδα το πολύ. Χωρίς τίτλο, αλλά με συμπαγές περιεχόμενο , χαρακτήρες και ανατροπές η κάθε μια. Αισθάνεσαι ότι τα ‘’Γεγονότα’’, είναι τριανταμία μικροσκοπικές νουβέλες, συμπτυγμένες, απολαυστικές που δεν χάνουν την ουσία τους, από την μικρή τους φόρμα, αλλά ίσα ίσα την αναδεικνύουν, χωρίς να κουράζουν στιγμή.

 

Όπως αναφέρεται πολύ εύστοχα στο οπισθόφυλλο, ο Τόμας Μπέρνχαρντ, αφηγείται τις ιστορίες αποστασιοποιημένα και κυνικά, παρασύροντας τον αναγνώστη να συμπληρώσει όσα αριστοτεχνικά έχει παραλείψει.

Αυτή η συμμετοχή του αναγνώστη που επιζητά το κάθε διήγημα είναι που κάνει πολύτιμο αυτό το μικρό βιβλιαράκι. Γίνεσαι και εσύ μέρος της κάθε ιστορίας, και αποζητάς τα βαθύτερα κίνητρα των πράξεων, το παρελθόν αλλά και τη συνέχεια και τα παρεπόμενα του κάθε διηγήματος.

Κάθε ιστορία, θυμίζει άλλοτε ξαφνική πτώση στο κενό, και άλλοτε κατάβαση σε απύθμενα βάθη, όπου το οξυγόνο όλο και λιγοστεύει.

Τα κείμενα όντως, βγάζουν μια αίσθηση σκοτεινών βαθών, και βυθών . Βυθών ανεξερεύνητων που κρύβουν τα υποσυνείδητα των ηρώων του βιβλίου, τα όνειρα τους, τις ανησυχίες τους, τις πιεστικές και μοναχικές ζωές τους. Διακρίνουμε από μια στακάτη γραφή χωρίς ποιητικές φιοριτούρες, τη διαχωριστική γραμμή της λογικής και της τρέλας, της ζωής και του θανάτου, του φωτός και του σκοταδιού.

Στις τριανταμία ιστορίες ο θάνατος, ο φόβος , το έγκλημα, η ψυχική ασθένεια, οι κρυφοί πόθοι και οι ανησυχίες είναι απλά γεγονότα που εξιστορούνται από μια ουδέτερη και μακρινή θέση με κυνικότητα και απάθεια.

Οι ήρωες του βιβλίου είναι τόσο αληθοφανείς, όσο αληθοφανής είναι και η πραγματικότητα που βιώνουμε. Είναι τόσο αληθοφανείς, που καταντάνε τρομαχτικοί, τόσο αληθοφανείς που πολλές φορές φαίνονται ψεύτικοι και δημιουργήματα κάποιου καφκικού ονείρου.

Το βιβλίο δεν έχει κυκλοφορήσει ακόμα, οπότε μπορώ να πω ότι είναι πρώτη πανελλήνια μετάδοση το διήγημα που θα παραθέσω; Μάλλον. Είδες άμα είσαι Cartel;

Μια μηχανή που είναι σαν γκιλοτίνα, κόβει από μια αργά κινούμενη λαστιχένια μάζα μεγάλα κομμάτια και τα ρίχνει σε μια κορδέλα, που κινείται έναν όροφο παρακάτω και που μπροστά της κάθονται ανειδίκευτες εργάτριες, που πρέπει να ελέγχουνε τα κομμένα κομμάτια και να τα συσκευάζουνε τελικά σε μεγάλες κούτες. Η μηχανή λειτουργεί μόλις εννιά εβδομάδες, και τη μέρα που παραδόθηκε στη διεύθυνση του εργοστασίου κανένας, που ήτανε παρών σ εκείνη την επίσημη τελετή, δεν πρόκειται να την ξεχάσει. Τη φέρανε στο εργοστάσιο πάνω σ’ ένα σιδηροδρομικό βαγόνι κατασκευασμένο ειδικά γι’ αυτήν, και οι επίσημοι ομιλητές τόνισαν ότι η μηχανή αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα επιτεύγματα της τεχνολογίας. Με την είσοδο της στο εργοστάσιο χαιρετίστηκε από μια μουσική ορχήστρα, και οι εργάτες και οι μηχανικοί την υποδεχθήκανε με τα καπέλα τους βγαλμένα. Η συναρμολόγησή της κράτησε δεκατέσσερις ημέρες, και οι ιδιοκτήτες μπόρεσαν να πειστούν για την εργασιακή απόδοση και την αξιοπιστία της. Πρέπει μόνο σε τακτά χρονικά διαστήματα, και μάλιστα κάθε δεκατέσσερις ημέρες, να λιπαίνεται με ειδικά λάδια. Για τον σκοπό αυτόν μια εργάτρια πρέπει να σκαρφαλώνει σε μια ατσαλένια γυριστή σκάλα και να χύνει αργά αργά το λάδι μέσ’ από μια βαλβίδα. Στην εργάτρια εξηγούν τα πάντα μέχρι κεραίας. Παρ’ όλ’ αυτά η κοπέλα γλιστράει τόσο άγαρμπα, που αποκεφαλίζεται. Το κεφάλι της σκάει κάτω σαν τα λαστιχένια κομμάτια. Οι εργάτριες που κάθονται στην κορδέλα τρομάζουνε τόσο πολύ, που καμιά τους δεν μπορεί να ουρλιάξει. Μεταχειρίζονται το κεφάλι της κοπέλας κατά το σύνηθες όπως τα λαστιχένια κομμάτια. Η τελευταία παίρνει το κεφάλι και το συσκευάζει σε μια κούτα.

 

 Thomas Bernhard

« Γεγονότα »

(Εκδόσεις Εξάντας)

Κριτική του Αλέξανδρου Πετρόχειλου